JasNet Publicystyka

Winnetou, powołany do życia na kartach powieści Karol Maya, oraz inni szlachetni, czerwonoskórzy wojownicy z historii o Dzikim Zachodzie przez wiele lat rozpalały wyobraźnię młodych ludzi a ideały i cechy przez nich prezentowane były niedościgłymi wzoracami. Niektórzy z nich – teraz już dorośli - z sentymentem wracają do chwil swego dzieciństwa, kiedy wcielali się w postać Indian. Jednak i dzisiaj, także w naszym kraju, można znaleźć zapaleńców, dla których książki Karola Maya czy Jamesa Fenimore Coopera są inspiracją do poznania zwyczajów i historii plemion indiańskich, potrafiących tak długo opierać się cywilizacji białego człowieka i zachować własną tożsamość. Ta odległa i przecież egzotyczna kultura stała się dla nich zainteresowaniem i pasją – po prostu sposobem na życie.

W niedzielę,13 sierpnia, jastrzębianie mogli przyjrzeć się grupie Indianistów przybyłych z Torunia do Parku Zdrojowego. Zostali oni zaproszeni przez Miejski Ośrodek Kultury w ramach Letnich Koncertów Promenadowych. Przybysze należą grupy miłośników kultury indiańskiej „Huu-Ska-Luta”. Nazwa ta wywodząca się z języka Indian Lakota oznacza czerwone legginsy, czyli spodnie, będące elementem ich ubioru. Początki działalności grupy sięgają roku 1998, kiedy to grupa pasjonatów zbudowała w toruńskim ogrodzie zoobotanicznym mini-wioskę. Zorganizowano występy tancerzy i wystawę rękodzieła. Imprezę, jaka miała wtedy miejsce, możemy określić jako wielkie spotkanie z kulturą Indian Ameryki Północnej. Przesłaniem a zarazem jego hasłem było motto: „Szanujmy matkę ziemię”.

Toruńscy Indianie są już znani w całej Polsce. W niedzielę wraz ze swoim wodzem Dariuszem Lipeckim opanowali terytorium znajdujące się nieopodal Domu Zdrojowego. Na początku spotkania „wódz” Dariusz Lipecki powitał wszystkich przybyłych, których nie wystraszyły chmury i obawa przed deszczem. Na początku spotkania od razu obalił on dwa mity funkcjonujące na temat Indian: Jeden nich dotyczył mylenia tipi z wigwamem - namiotem pochodzącym z obszarów Wielkich Równin. Była to szkieletowa konstrukcja pokryta skórami bizonów. Właśnie takie rekonstrukcje tipi można było oglądać w parku. Z przyczyn niezależnych od organizatorów skór bizonów nie było. Zresztą nie było by ich skąd pozyskać, bowiem bizony żyją już dzisiaj w bardzo niewielkich ilościach.

Drugim mitem było rozumienie pojęcia Indianie jako jednolitej grupy narodowej. W rzeczywistości są to setki plemion o specyficznej dla siebie kulturze, języku i zwyczajach. U samego źródła nazwy Indianie tkwiła historyczna pomyłka Krzysztofa Kolumba, przekonanego, że w 1492 roku dopłynął do upragnionego celu swojej podróży – Indii, w których tak naprawdę nigdy się nie znalazł. Pamiątką owego błędu jest po dziś dzień nazwa tubylców z Ameryki niemających wiele wspólnego z faktycznymi Indiami.

Przed zgromadzoną publicznością zostały przedstawione tańce składające się na Pow-Wow. Pod tą tajemniczą nazwą kryje się zjazd plemienny Indian połączony z tańcami,śpiewem i innym ceremoniałem o charakterze świeckim. Dzisiaj Pow-Wow to przede wszystkim impreza folklorystyczna prezentująca barwne żywiołowe tańce. Z bogatego katalogu tańców zaprezentowano miedzy innymi taniec flagi indiańskiej. Wykonali go „Indianie” ubrani w repliki strojów z XV wieku. Dominującym kolorem były niebieski i żółty. Elementem uzupełniającym były koraliki, które niegdyś były nabywane od Europejczyków przybywających na kontynent amerykański. Poza tym każdy z wojowników ubrany był w mokasyny. Taniec flagi wzbudził duże zainteresowanie oglądających go ludzi. (www.huuskaluta.com.pl)

Kolejnym tańcem był taniec mężczyzn - Crow Hop - wykonywany dawniej przez plemię Wron zamieszkujące terytorium Motany. Można zaliczyć go do wojennych obyczajów. Miał przedstawiać wojowników, których ruchy nawiązywały do poruszania się ptaków: kruków i wron. Jednak najbardziej ekspresyjnym wykonaniem charakteryzował się Fency-tańczony zwykle przez młode kobiety. Jego sedno stanowiło nawiązanie do pierwszego lotu motyla. Ukazano, więc jak wydostaje się z kokonu i rozpościera skrzydła, by zerwać się do pierwszego w życiu lotu. Ten taniec pewnie ze względu na dynamikę i zaangażowanie wykonawczyni zyskał szczególny aplauz publiczności.

Kiedy obserwujące występy dzieci przyzwyczaiły się do wyglądu niecodziennych gości, oswoiły się z egzotycznymi strojami i barwami, zostały zaproszone do wspólnej zabawy. Wraz z „Indianami” wykonały taniec międzyplemienny. Powstał on podczas wspólnych tańców zapraszających się wzajemnie plemion, sprzyjał zacieśnieniu kontaktów i poznaniu się. Dzieciom tak spodobało się na scenie, że wykonały jeszcze taniec kręgów-round dance. Zalicza się on do jednych z najstarszych. Uczestnicy trzymają się za ręce poruszając się po okręgu. Zwykle na Pow-Wow można usłyszeć oryginalna muzykę. W Jastrzębiu prezentowano utwory z płyt CD. Jedną z wykonawczyń była Indianka Buffy Sainte-Marie z plemienia Cree wykonującą współczesna muzykę.

Druga częścią Imprezy były gry i zabawy, jakie zostały przygotowane dla dzieci. Nie różniły się one wiele od ich prototypów indiańskich. Dzieci żyjące w Ameryce Północnej nawet w zabawie były przyzwyczajane do osiągnięcia i utrzymania tak bardzo potrzebnej kondycji fizycznej. Stąd wiec takie zabawy jak zręcznościowa konkurencja węży polegająca na jak najszybszym zwinięciu sznurka na końcu, którego znajdował się przedmiot obciążający. Ta czynność wyrabiała sprawność rąk. Innym zadaniem było łowienie drewnianych ryb za pomocą wędki. Wielu amatorów znalazło również strzelanie z dmuchawki, w której znajdował się strzałka. To z kolei można było wykorzystywać później do polowania na drobną zwierzynę. Rzut „bizonimi migdałami” do celu wyrabiał celność i dokładność. Dzieci chętnie brały udział w tych konkurencjach nawet wtedy, kiedy musiały czekać na swoją próbę w kolejce.

Wszystkich dorosłych i dzieci interesowały stoiska z ozdobami indiańskimi. Znajdowały się na nich bransoletki, paski z muszlami, wisiorki z imitacjami zębów jelenia, oraz kości bawolich. Każdy mógł też zaopatrzyć się w łapacz snów i wzorem Indian umieścić go koło swojego posłania, tak by uchronił właściciela od nocnych koszmarów. Na stoiskach znajdowały się też łuki, którym bacznie przyglądali się najmłodsi uczestnicy imprezy. Siedmioletni Tomek stwierdził: „Podobają mi się stroje Indiańskie, chciałbym mieć tak pióropusz”. Bartka natomiast pasjonowało rzucanie do celu i łowienie ryb. Pani Anna była pełna podziwu dla tancerek i ich stroju: „Dużo czasu musieli poświęcić by stworzyć taki efektowny i piękny ubiór”.

Pan Dariusz Lipecki odpowiadał na pytania, które często zadawali mu jastrzębianie. Dotyczyły one historii i kultury Indian. Mówiąc o genezie swoich zainteresowań tą problematyką stwierdził: „Spotkałem się z kultura Indian w dzieciństwie i po prostu nie wyrosłem z tego, zostało mi to dziś. W Indianach fascynujący jest inny światopogląd i podejście do życia. Nie prowadzili oni tak powszechnego dzisiaj konsumpcyjnego stylu życia. Żyli w bliskim z kontakcie z przyrodą, której okazywali szacunek. Rodzina stanowiła istotną wartość dla nich. Byli związany z tym, co ich otaczało. Wyznacznikiem ich postępowania stały się zasady. Jedna z nich to: szacunek do wszelkiego życia”.

Rzeczywiście Indianin to człowiek związany z otaczającą go naturą, stanowiącą jego integralną część. Dobitnie wyraz temu daje tzw. święta fajka ofiarowana czterem wiatrom. U Indian z prerii symbolizuje więź człowieka z Wielką Tajemnicą. Główka fajki przedstawia ziemię, długi cybuch – urodzajność przyrody, dym to tchnienie wielkiego ducha-stworzyciela świata. Irokezi nazywali go Manitu, a Indianie Dakota – Wakan. Wierzono, że był obecny w wietrze, pomruku grzmotu nad prerią czy falach jeziora. W XIX wieku James Fenimore Cooper z właściwą sobie pasją i lekkością pióra na kartach swoich powieści wyraził konflikt pomiędzy naturą a cywilizacją. Pomiędzy Indianami a białymi intruzami. Konfliktowi temu nadał wymiar walki dobra ze złem. Indianie istnieją po dziś dzień. Jednak ich świat prostych zasad odszedł do historii. W rzeczywistości białych ludzi trudno było im się odnaleźć. Dobrze, że do naszego miasta zawitali fascynaci tej ważnej kultury. Warto, chociaż na chwilę wrócić do czasów rozległych prerii, dawnych szamanów i żyjących na wolności bizonów.

zobacz fotoreportaż »